در داخل زمين يا جعبه‌اى فلزى محصور شده بود ، دفن گشت . چون ميرفندرسكى در علم كيميا متبحر بود ، ازاينرو مىترسيدند كه مردم به هواى طلا سروقت قبر او بروند و نبش قبر كنند ، از اينرو چنين تمهيدى را در دفن او به كار بستند . آثار ميرفندرسكى اندك است . آثار معتبر او يكى شرحى مفصل به زبان فارسى بر جوگ باشست است كه نظام الدين پانىپتى آن را به زبان فارسى درآورده بود و يكى از آثار معتبر فارسى درباره هندوئيسم است و رساله‌اى در باب حركت ( رسالة الحركة ) ، يك رساله ديگر درباره اجتماعيات از ديدگاه متافيزيك سنتى ( رسالة صناعيه ) و اصول الفصول درباره دانش هندو است . اخيرا در كتابخانه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران نسخه خطى رساله او درباره كيميا به زبان فارسى كشف شد « 1 » . ولى معروفترين اثر او قصيده‌اى است كه اصول حكمت را در اشعارى زيبا تلخيص كرده و نشان داده كه ميرفندرسكى هم شاعرى توانا بسان ميرداماد و شيخ بهائى بوده است . اين قصيده با ابيات زير شروع مىشود : چرخ با اين اختران نغز و خوش و زيباستى * صورتى در زير دارد هرچه بر بالاستى صورت زيرين اگر با نردبان معرفت * بر رود بالا ، همان با اصل خود يكتاستى « 2 » و سپس جنبه‌هاى اساسى حكمت را به فحص‌وبحث مىكشد . به همين دليل است كه اين قصيده را بعدها چند نفر از حكما ازجمله محمد صالح خلخالى و حكيم عباس دارابى شرح كرده‌اند . استادان بنام معاصر حكمت ايران هم عنايتى درخور به اين قصيده دارند . شمارى از محققان را اعتقاد بر اينست كه ملاصدرا در نزد ميرفندرسكى تحصيل كرد و مهمترين ويژگيهاى نظريه خود از قبيل حركت جوهرى و اعتقاد به « عالم مثال » را از او گرفت . به لحاظ طبقه‌بندى نمىتوان اين اعتقاد را غيرممكن دانست ، چون بده‌وبستان شفاهى در كار بوده ولى آنچه از آثار مكتوب ميرفندرسكى برمىآيد اينست كه او در فلسفه از رهسپاران صادق ابن سينا بوده و مخصوصا حركت جوهرى و عالم مثال را در آثار فلسفىاش رد كرده است . به علاوه همه شاگردان او جز ملاصدرا ( البته اگر بپذيريم ملاصدرا در نزد او تحصيل كرده است ) كمابيش پيرو فلسفه ابن سينا بوده‌اند « 3 » ، قصيده ميرفندرسكى واقعيت عالم مثال را تأييد مىكند و مىرساند كه او صوفى خالص و ساده‌اى بوده است . مىتوان ابراز داشت كه ميرفندرسكى درعين حال كه استاد فلسفه مشائى و علومى چون طب و رياضيات بوده و در همه اين علوم آثار كهن

--> ( 1 ) - محمد تقى دانش‌پژوه ، فهرست روشمند نسخ خطى كتابخانه خصوصى امام جمعه كرمان در كتابخانه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران ( تهران ، 1965 م . ) ص 11 . ( 2 ) - ترجمه كامل آن ، در نصر ، " The School " ، صص 4 - 923 . ( 3 ) - نگاه كنيد به شيرازى ، الشواهد ، مقدمه ، صص 9 - 86 .